czwartek, 14 grudnia
facebook
google

Krzywa Laffera

Kiedy Ronald Regan został wybrany na prezydenta Stanów Zjednoczonych starał się realizować politykę zmierzającą do obniżenia stawek podatkowych. Działania te przyniosły realny efekt w postaci wzrostu wpływów do budżetu, spadku bezrobocia i wzrostu PKB, które w skali rocznej oscylowało w granicach 7%. Dzięki temu w USA rozpoczął się korzystny okres koniunktury gospodarczej, który trwał siedem „tłustych” lat. Założenia Artura Laffera (naukowca z Chicago) sprawdziły się więc w praktyce.

Krzywa Laffera jest założeniem teoretycznym i opiera się na trzech prostych punktach:

•  jeżeli stawka podatkowa jest równa 0, to dochód z podatków również będzie wynosił dokładnie 0,

•  podwyższając stawkę podatkową o x%, dochód z podatków będzie odpowiadał mniej więcej x% wartości PKB,

•  jeśli stawka podatkowa będzie wynosić 100%, to dochód z podatku będzie wynosić dokładnie 0. Wynika to z faktu, iż nikt przy maksymalnym opodatkowaniu nie będzie decydował się podejmować działalności gospodarczej.

Z zaprezentowanych założeń wynika, że między zerową stawką podatku, a maksymalnym opodatkowaniem istnieje optymalna kwota, która nie obciąża zbytnio portfela przeciętnego konsumenta, a jednocześnie czyni wpływy do budżetu możliwie największe. Obniżenie podatków lub ich zwiększenie spowoduje zmniejszenie wpływów do budżetu.

Krzywa Laffera obrazuje więc zależność pomiędzy stopą podatku, a dochodami z nich płynącymi. Obecnie nie opracowano jednak żadnego systemu, który znalazłby ten idealny punkt. Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest mnogość zmiennych i trudna do przewidzenia reakcja podatników - każdy konsument, jako podatnik, ma również swoją własną krzywą Laffera.

Politycy nie powinni jednak lekceważyć użyteczności narzędzia badawczego, jakim jest krzywa Artura Laffera, ponieważ pomaga ona szacować, jakie obciążenia podatkowe są optymalne dla podatników i skarbu państwa. Narzędzie to jest fundamentalnym argumentem zwolenników wolnego rynku, opowiadających się za obniżką stawek podatkowych.

Najlepszym przykładem zastosowania idei krzywej Laffera w praktyce są i były Stany Zjednoczone. Na początku lat osiemdziesiątych administracja republikańska zdecydowała się obniżyć podatki dla najbogatszych. Najwyższa stawka opodatkowania została obniżona z 34% do 28%. Krok ten zaowocował trwałą poprawą sytuacji gospodarczej kraju w postaci wzrostu gospodarczego. Między rokiem 1981 a 1999, kiedy obowiązywała obniżona stawka podatku od dochodów osobistych (28%), udział podatków wpłacanych przez osoby najzamożniejsze w całości dochodów z podatku dochodowego wzrósł z 14% w 1981 r., do 18% w 1985 r., zaś w 1990 r. nastąpił kolejny wzrost wpływów podatkowych o 22%. Przykład ten oznacza, że po obniżeniu stawki podatku dochodowego, dochody amerykańskiego fiskusa znacznie wzrosły zarówno w długim, jak i krótkim okresie po wprowadzeniu tej reformy. Stara stawka podatku dochodowego w wysokości 34% znajdowała się więc poza optymalną granicą punktu podatkowego.
 
Za prawdziwością realnych korzyści płynących ze stosowania zasad opisanych przez krzywą Laffera posłużyć mogą przykłady innych państw. W Europie dobrym przykładem jest Rosja, gdzie wprowadzono niski podatek 13% od dochodu. Mimo tak drastycznej redukcji stawki budżet państwa na tym nie ucierpiał.

Czy krzywa Laffera może działać w Polsce?

W 2000 r. rząd RP zdecydował się podnieść akcyzę na samochody, próbując uzyskać w ten sposób większe wpływy do budżetu. Podwyżka akcyzy wzrosła z 2% do 6%. Skutki takich działań były odwrotne do zakładanych. Wpływy do budżetu spadły o 35 mln złotych, dodatkowo znacznie spadła sprzedaż nowych samochodów. Spadek sprzedaży notowano od stycznia do lipca i wynosił on 28%, w porównaniu do analogicznego okresu z roku 1999.

Wysoka akcyza obowiązywała też na produkty przemysłu tytoniowego. W roku 1999 na skutek wysokiego podatku na papierosy, wzrosła w Polsce sprzedaż wyrobów tytoniowych, które wprowadzono na polski rynek nielegalnie. Dystrybucyjna wartość przemycanych do Polski papierosów przekroczyła miliard złotych, co jednocześnie uszczupliło budżet państwa o 730 milionów złotych.
 
Istnieją też przykłady pozytywne, potwierdzające zasadność teorii krzywej Laffera w polskiej rzeczywistości. W 2002 r. rząd zdecydował się na obniżkę podatku od wyrobów alkoholowych. Obniżka podatku akcyzowego doprowadziła do ograniczenia szarej strefy trudniącej się produkcją wyskokowych trunków, co zwiększyło wpływy do budżetu państwa.

© 2012 msp-24