czwartek, 27 listopada
facebook
google

Opodatkowanie działalności gospodarczej w krajach UE

Politykę podatkową Unii Europejskiej określa dyrektywa nr 2003/48/EC z dn. 3 czerwca 2003 r., OJ 157/38. Daje ona suwerenność krajom członkowskim, co do ustalania wysokości podatku, jednak nakłada obowiązek jego stosowania. W 2011 roku Komisja przedstawiła propozycję wprowadzenia radykalnych zmian w opodatkowaniu korporacji pod hasłem Common Consolidated Corporate Tax Base.

Niektóre państwa zdecydowały się na wprowadzenie podatku liniowego we wszystkich najważniejszych podatkach, tj. PIT, CIT i VAT. Zazwyczaj przyjmuje się, że zwolnienia, odliczenia i ulgi podatkowe nie są już stosowane, jednak w praktyce, często wprowadza się w przypadku podatku od dochodów osobistych podatek liniowy z kwotą wolną od podatku. Wynika to z faktu, iż w przeciwnym wypadku podatek byłby trudny do wprowadzenia politycznie i nie spełniałby funkcji sprawiedliwości społecznej. Podatek liniowy wprowadziły m.in. nowe kraje członkowskie UE: Estonia i Słowacja. W 2001 roku, podatek liniowy o zadziwiająco niskiej stawce 13%, zarówno od dochodów osobistych, jak i od zysków firm, wprowadziła Rosja. Kolejne kraje stosujące liniowy podatek dochodowy to Ukraina, Serbia, Rumunia i Gruzja.[1] Wprowadzenie podatków liniowych spowodowane były chęcią uproszczenia systemu podatkowego, a przede wszystkim założeniem, że im mniej skomplikowany system, tym trudniej unikać podatków i łatwiej je ściągać urzędom skarbowym. Niskie podatki - szczególnie niska górna stawka PIT i niskie podatki od firm (CIT) - stanowią także wielką zachętę dla kapitału zagranicznego.

Dla opodatkowania działalności gospodarczej lepszy jest podatek liniowy, co znajduje uzasadnienie w badaniach przeprowadzanych przez wybitnych ekonomistów, poczynając od koncepcji Halla i Rabushki[2]. Wprowadzenie podatku liniowego zdecydowanie upraszcza system podatkowy i nie pełni funkcji demotywującej do zwiększania dochodów.

Za wprowadzeniem podatku liniowego jest również obecny Minister Finansów - Jacek Rostowski, który twierdzi, ze po wyjściu z procedury nadmiernego deficytu rząd chce wprowadzić docelową regułę budżetową, która spowoduje, że co roku relacja wydatków publicznych do PKB będzie spadać o ok. 0,4%. Docelowo chciałby także wprowadzenia podatku liniowego i ujednoliconej stawki VAT. W jego ocenie podatek liniowy jest dobrym posunięciem, jeśli chodzi o wzmocnienie wzrostu gospodarczego. Zdaniem Rostowskiego likwidacji powinny ulec ulgi. Przykładem jest Francja, która zaoszczędziła 0,7% PKB likwidując tylko część z ulg. Według ministra podatek CIT docelowo powinien spaść poniżej 10%.[3] Przedstawione deklaracje ministra wskazują na świadomość znacznego obciążenia przedsiębiorstw kosztami, które w sytuacji kryzysowej powodują po stronie firm pogłębienie się wahań cyklu koniunkturalnego.

Pierwsze kroki zmian, w obciążeniach podmiotów gospodarczych wprowadzili już Węgrzy. Węgierski parlament zaakceptował ustawę podatkową, która wprowadzi podatek liniowy dla dochodów osób fizycznych oraz zmniejszy wysokość podatku dochodowego od osób prawnych. Podatek liniowy dla osób prywatnych będzie wynosił 16%, zaś od 1 stycznia 2013 r. podatek CIT dla wszystkich przedsiębiorców zostanie zmniejszony z 19% do 10%.[4]

Szczegółowy obraz stosowanych obciążeń w krajach UE przedstawia rys.6.

Rys.6. Stawki podatku w Europie

Źródło: http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/gen_info/info_docs/tax_inventory/index_en.htm

Rys.7. Stawki podatku dochodowego od firm w Unii Europejskiej

Źródło: http://ec.europa.eu/taxation_customs/taxation/gen_info/info_docs/tax_inventory/index_en.htm http://www.adamsmith.org/blog/international/a-map-of-eu-corporate-tax-rates

W odniesieniu do przeprowadzanych rozważań, dokonano szacunkowej analizy tempa wzrostu PKB do skali opodatkowania wybranych krajów UE. Analiza i przedstawione dane wskazują na korelację zmian PKB i skali opodatkowania działalności gospodarczej. Dostrzega się trend wskazujący, iż państwa posiadające jednolitą stawkę podatku mają większą dynamikę wzrostu PKB i wyższy PKB na jednego mieszkańca.

Tabela nr 7. Zestawienie stawek podatku dochodowego i PKB w wybranych krajach UE

Kraj UE

Tempo wzrostu PKB (%)

PKB 2010 na 1 mieszkańca

Wysokość podatku od firm

 Niemcy

 1,6

 129

 15%, 25% osoby fiz.

 Francja

 1,3

 121

 33%

 Hiszpania

 -0,4

 82

 35%, 30%, 20%

 Grecja

 -3,0

 90

 35%, 40%

 Wielka Brytania

 2,4

 143

 31%, MŚP 21%

 Irlandia

 -0,9

 148

 12,5%, os.fiz. 20%,42%

 Polska

 2,7

 33

 19%, os. fiz.

 Szwecja

 2,8

 162

 28%

 Finlandia

 2,6

 140

 29%

 Belgia

 1,8

 128

 39%, 36% 28%

 Holandia

 1,6

 138

 30%-35%

 

 

Źródło: opracowanie własne na podstawie:http://ec.europa.eu/europe2020/pdf/2_pl_annexe_part1.pdf


W oparciu o przedstawione dane nasuwa się wniosek, że im łatwiejsza i bardziej przejrzysta polityka podatkowa tym większe tempo wzrostu PKB wywołane przyjaźniejszymi warunkami prowadzenia działalności gospodarczej w danym kraju. Zmiany w polityce podatkowej przedsiębiorstw UE potwierdzają zrozumienie tej tendencji. Jak wynika z danych zamieszczonych w poniższej tabeli, trzynaście państw spośród piętnastu członków "starej" Unii obniżyło podatki dla przedsiębiorstw w roku 2009, znacznie poniżej ich poziomu z roku 1980. Jednocześnie we wszystkich wymienionych krajach "starej" Unii ten podatek jest dziś niższy niż w roku 2000. Przeciętna stopa podatku dla przedsiębiorstw "piętnastki" wynosiła w 1980 r. 42,7%, w 1990 - 37,5%, w 2000 - 33,5% i 26% w 2009 r. Ponieważ niemieckie podatki od kapitału obejmują także podatek lokalny, podstawowa stawka CIT 15% jest prawie tak samo niska, jak powszechnie krytykowana 12,5% stawka w Irlandii, i okazała się przykładem największej redukcji wśród wszystkich krajów "piętnastki" od 2000 r. Przeciętny podatek płacony przez przedsiębiorstwa w krajach środkowoeuropejskich przystępujących do Unii w 2004 r. spadł z 31% w 1995 do zaledwie 19% w 2009. W dwóch nowo przyjętych do Unii krajach bałkańskich: Rumunii i Bułgarii, oraz w starających się o akcesję krajach z zachodnich Bałkanów, stawki są jeszcze niższe. Na przykład w Albanii, Bułgarii, Macedonii, Serbii i Bośni-Hercegowinie standardem jest 10%, a w Czarnogórze nawet 9%, zaś średnia dla Bałkanów wynosi 14%.[5]

 

Wyniki dla 27 państw unijnych sugerują, iż wpływy z podatku od przedsiębiorstw w relacji do całości przychodów podatkowych wzrosły ze średniego wskaźnika 6,5% w 1999 r. do 7, 5% w 2007 r. Niektórzy komentatorzy interpretują to jako potwierdzenie hipotezy "krzywej Laffera", która wskazuje, że obniżenie podatków powoduje wzrost wpływów, bowiem zmniejsza się ich spadek powodowany przez oszustwa (tax avoidance/evasion) (Mc Cain 2007; Reynolds)[6].

Zdaniem autorów raportu dotyczącego badań nad gospodarką rynkową krajów UE[7], w ostatnich latach obserwuje się wyraźnie tendencję do ograniczania ilości stawek podatków dochodowych PIT oraz stawki podatku CIT. Największe problemy z systemem podatkowym polegają na usprawnieniu jego funkcjonowania, zwiększenia przejrzystości i jednoznaczności przepisów, ograniczaniu zjawisk patologicznych, takich jak unikanie opodatkowania i ograniczaniu uznaniowości, np. odchodzenia od poboru. Osobnymi problemami są szara strefa, a więc gospodarka nieopodatkowana oraz niezwykle niskie opodatkowanie energii.

 


[1] http://www.ieiz.tu.koszalin.pl/dokumenty/wydawnictwo/zeszyty/02/23.pdf

[2] http://www.ieiz.tu.koszalin.pl/dokumenty/wydawnictwo/zeszyty/02/23.pdf

[3] http://podatki.wp.pl/kat,7069,title,Rostowski-tak-dla-podatku-liniowego-nie-dla-ulg,wid,12842964,wiadomosc.html?ticaid=1d917&_ticrsn=3; 16/12/2011

[4]http://korwin-mikke.pl/wazne/zobacz/wegry_przyjmuja_podatek_liniowy_i_zmniejszaja_cit/32619

[5] Jaką cenę płacimy za rezygnację z podatku progresywnego?, http://recesja.icm.edu.pl/ips/problemyps/leaman.pdf

[6] Jaką cenę płacimy za rezygnację z podatku progresywnego?, http://recesja.icm.edu.pl/ips/problemyps/leaman.pdf

[7] Raport został opracowany w Instytucie Badań nad Gospodarką Rynkową pod kierunkiem dr Macieja Grabowskiego. Autorem części drugiej jest Marcin Tomalak. W pracach nad tym opracowaniem brali ponadto udział: Peter Golias z instytutu INEKO (Bratysława), Lech Wilkos z Uniwersytetu Warszawskiego i Michał Szczepkowski z SGH.


 

© 2012 msp-24