wtorek, 6 grudnia
facebook
google

Podatek VAT w Polsce

Podatek od towarów i usług jest formą podatku obrotowego[1], stosowaną obecnie w większości krajów świata, również w Polsce.

Do 1993 roku w Polsce funkcjonował podatek obrotowy, jednofazowy, ze stawką 20% od ceny sprzedaży dóbr materialnych i 5% od ceny sprzedaży usług. Był on płacony tylko w odniesieniu do dóbr i usług konsumpcyjnych - dobra i usługi produkcyjne były z niego zwolnione. Ustawa podatkowa przewidywała wiele zwolnień od podatku obrotowego (np. w odniesieniu do towarów pierwszej potrzeby) oraz odstępstw od stawki zasadniczej (np. wyższy podatek od towarów luksusowych). Małe przedsiębiorstwa rzemieślnicze płaciły, w zależności od rodzaju prowadzonej działalności i wielkości zatrudnienia, podatek mieszany -obrotowo-dochodowy, w formie opłaty skarbowej, karty podatkowej lub ryczałtu podatkowego.

Wady obu form podatku obrotowego zlikwidował podatek od wartości dodanej (popularnie zwany VAT – ang. Value Added Tax), wprowadzony w Polsce w styczniu 1993 r. ustawą z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Od 1 maja 2004 r. reguluje go ustawa z dnia 11 marca o podatku od towarów i usług. Zmiana ustawy regulującej podatek VAT była konieczna ze względu na przystąpienie Polski do Unii Europejskiej.

Wprowadzając system podatku VAT, Polska uczyniła pierwszy krok w kierunku dostosowania swojego systemu podatkowego do uregulowań obowiązujących w Unii Europejskiej. Podatek ten obciąża w ostatecznym rozrachunku konsumpcję w kraju. Wyróżniamy podatek należny, który obciąża sprzedaż towarów i usług, oraz podatek naliczony, który jest płacony przez podatnika przy zakupie oraz imporcie towarów i usług. Istota podatku od towarów i usług polega na możliwości odliczenia od podatku należnego w danej fazie obrotu, podatku naliczonego w fazie poprzedniej. Kwota tego podatku należnego jest wykazywana w fakturach wystawionych przez podatnika odbiorcom, zaś kwota podatku naliczonego określona jest w fakturach wystawionych podatnikowi przez dostawców.

Ważne jest wskazanie, iż VAT jest podatkiem konsumpcyjnym, czyli im więcej kupujemy, tym więcej oddajemy fiskusowi. Notowane wzrosty płac i koniunktury dają naturalny efekt wzrostu dochodów budżetowych. Dodatkowo powszechne jest dążenie polskiego rządu do obejmowania tym podatkiem jak najszerszych grup towarów i usług.

Polskie rozwiązania w zakresie stawek są zgodne z przepisami VI Dyrektywy Rady UE. Zgodnie z nią, stawka podstawowa stosowana w krajach członkowskich nie może być niższa niż 15%. Natomiast stawka obniżona, o ile państwo członkowskie zdecyduje się taką wprowadzić, nie może być niższa niż 5%, chyba że uzyskane derogacje przewidują inaczej. Ponadto przepisy tej Dyrektywy nakładają na państwa członkowskie obowiązek stosowania niektórych zwolnień od podatku, a także stosowania stawki 0% (zwolnienia z prawem do odliczeń)[2].

Zgodnie ze strategią podatkową Ministerstwa Finansów, możliwość ujednolicenia stawek podatku VAT, czyli zastosowania jednej stawki na wszystkie towary i usługi (z wyłączeniem zwolnień przedmiotowych, eksportu i dostaw wewnątrzwspólnotowych oraz innych zwolnień nałożonych zgodnie z VI Dyrektywą Rady UE), powinna stać się przedmiotem szerokiej dyskusji i analiz. Należy jednak pamiętać, iż ustalenie poziomu jednolitej stawki podatku powinno być dokonane tak, by dochody budżetowe nie zmniejszyły się, a sytuacja finansowa gospodarstw domowych nie uległa pogorszeniu[3]. Cel ten powinien stać się wyznacznikiem konstrukcji propozycji nowego systemu podatkowego.



[1] Podstawą opodatkowania jest przychód ze sprzedaży dóbr i usług czyli obrót. Skala podatku jest liniowa zazwyczaj jednolita dla wszystkich dziedzin działalności gospodarczej

[2] Strategia podatkowa, www.mf.gov.pl

[3] j.w.

 

© 2012 msp-24